SEÇİM SANDIĞINI KORUMA

Seçim sath-ı mailine girdik. Hayırlı olsun. AKP İstanbul kongresini de tamamladığına göre artık tansiyon hızla yükselecek demektir. Her seçimde, sandıkların güvenliği tartışma konusu olmuştur. Muhalefet partileri itirazlarını yapar, 100 oy yazılacak yere 10 yazılır, birleştirme tutanağında sıra kaydırılır, kedi girer, trafo patlar, daha büyük skandallar da mevcuttur. Bunları engellemek için, partilerin müşahit olarak sandık başına […]

SEÇİM SANDIĞINI KORUMA

İlker EKİCİ

Seçim sath-ı mailine girdik. Hayırlı olsun. AKP İstanbul kongresini de tamamladığına göre artık tansiyon hızla yükselecek demektir.

Her seçimde, sandıkların güvenliği tartışma konusu olmuştur. Muhalefet partileri itirazlarını yapar, 100 oy yazılacak yere 10 yazılır, birleştirme tutanağında sıra kaydırılır, kedi girer, trafo patlar, daha büyük skandallar da mevcuttur.

Bunları engellemek için, partilerin müşahit olarak sandık başına koydukları temsilcilerin yapacağı ilk iş ıslak imzalı sandık tutanağını almaktır. Sonra bu tutanakları bulundukları ilçe başkanlıklarına iletmektir. CHP’de bu sistemin çözümü için aslında son derece detaylı bir sistemle kuruldu. Fakat sahada takip sıkıntılıydı. Nitekim Ankara seçimleri hala şaibelidir. İçişleri Bakanının oyların toplandığı okula gitmesi bile soru işaretidir. Neyse, konu şimdi Ankara değil daha genel bir duruma dikkat çekmemiz gerekiyor.

Seçim usulsüzlükleri genelde birleştirme tutanaklarında yapılır. Bu iyiniyetli olarak parti sırasını kaydırmakla da olabileceği gibi, kötü niyetli olarak da yapılabilir. Nüfusu az olan ilçelerde bütün oyların toplandığı çuvallar “ torbanın güvenliği yok” gerekçesiyle emniyet müdürlüğüne de gidebilir. Üstelik ağzı bağlanmadan, her şey müsait olabilir.

Ama burada esas sorunu en baştan engellemek mümkün. Sonuçların değişemeyeceği, öyle iki saatte ülke sonucunun alınamayacağı sistemi kurmak mümkün. Şöyle ki;

Sandık kurulu, pusulalara sadece mühür vurmaktadır. Bunun yerine merkezi olarak bir düzenleme yapılabilir. Ülke seçmen sayısı kadar pusulaya , İl kodu, ilçe kodu, ve sandık numarası basılır. Bu sayede, kayıp oy, çalıntı oy, yakılan oy, çöpten çıkan oy gibi üçkağıtların önüne geçilebilir. Bu sistemin işlerliğinin denetimi ise sandık başındaki müşahitlere ve sandık kuruluna verilir. YSK’ya göre, seçim sonucunda olağanüstü değişim yaratmayacak oy hatasına yapılan itiraz reddediliyor. Diyelim ki Gömeç’te 200 oy farkla AKP CHP’nin önünde çıktı. Ama birleştirmeye yapılan itirazda 20 oyun yanlış işlendiği tespit edildi. YSK bakıyor, “biz 20 oyu silsek de sonuç değişmiyor” diyor. Ve itirazı reddediyor. Geçmiş olsun, kabul edilmeyen oy seçim sonucunu etkiledi. Çünkü seçim sistemi olarak uyguladığımız D’hont sisteminde alınan her bir oyun etkisi vardır. Sayı o çıkan sonuca bölünerek işler. Bir nevi kartopu etkisi gibi.

İşte bu sistem, böyle sandık hilelerinin önüne en başta geçmek için önemli bir adım. Seçime 4 ay varken bunu yazalım çünkü henüz zaman var, belki bir parti yöneticisi çıkar bunu merkezlerine iletir. Ve bu tip bir düzenleme önerisi hayata geçer. İktidarı sandık belirler cümlesi eksiktir, zira bu cümle iktidarı temiz sandık belirler olmalıdır.

Bu sistemin en önemli başarısı ise turnike dediğimiz üçkağıdın önüne geçmeyi sağlamasıdır.

Yani seçim günü sabah erken saatlerde bir seçmen sandığa gider. Kabine girer, oy kullandığı pusulayı cebine koyar, boş zarfı sandığa atar. Kendisini dışarıda bekleyen kişilere evet mührü basılı oy pusulasını teslim eder ve varsa vaad edilen parayı alır. Bu kişiler zorla veya isteyerek orada bekleyen diğer seçmene bu oy pusulasını verip oy vermeye gönderir ve bu kişi de kendisine verilen oy pusulasını sandığa atarken sandık kurulundan teslim aldığı oy pusulasına da ilgili parti bölümüne evet mührünü basıp kendisini dışarıda bekleyen kişilere teslim eder.

İşte bu sandık kodunun pusulanın arkasında yer alması bu turnikeciliğin de önüne geçer. Sonuçta sistem bellidir, sandık bellidir. O sandıkta kullanılan bir pusula başka bir sandıkta kullanılamaz.

Bunları şimdiden konuşmak lazım çünkü yarın geç olabilir.

Madem demokrasi sandıktan çıkıyor, sandığı şeffaf yapalım. Sonra düşünsünler bakalım kaç kedi trafoya sokarsak bu sonucu değiştiririz diye.

Ara ara sandık güvenliğine ilişkin yazılarda buluşmak dileğiyle

Yorumlar

yorum