BALIKESİR  YÖRESEL HALK OYUNLARI GİYSİLERİ (2.BÖLÜM)

GİYSİLERİNİN TASNİRİFİ Bir genelleme olarak yöredeki geleneksel kıyafetler; başa giyilen, vücuda giyilen ve ayağa giyilen aksesuarlar olarak tasnif edilebilir. Balıkesir yöresi kıyafetleri Merkez (Ova) Kadın Giysileri, Yörük Giysileri ve Türkmen-Tahtacı Giysileri olmak üzere 3 ana başlık altında inceleyebiliriz.   Merkez (Ova) Kadın Giysileri: Bu giysiler yaygın olarak, Balıkesir Merkez ve ova köylerinde giyilmektedir. Giysi tepelik, […]

BALIKESİR  YÖRESEL HALK OYUNLARI GİYSİLERİ (2.BÖLÜM)

GİYSİLERİNİN TASNİRİFİ

Bir genelleme olarak yöredeki geleneksel kıyafetler; başa giyilen, vücuda giyilen ve ayağa giyilen aksesuarlar olarak tasnif edilebilir.

Balıkesir yöresi kıyafetleri Merkez (Ova) Kadın Giysileri, Yörük Giysileri ve Türkmen-Tahtacı Giysileri olmak üzere 3 ana başlık altında inceleyebiliriz.

 

Merkez (Ova) Kadın Giysileri:

Bu giysiler yaygın olarak, Balıkesir Merkez ve ova köylerinde giyilmektedir. Giysi tepelik, pullu örtü, iç gömlek, dış gömlek, cepken, şalvar, ön peşkir, kemer, çorap ve ayakkabıdan oluşmaktadır.

 

Başa Giyilenler:

Tepelik Baş: Kadife kumaştan olup, başın ölçüsüne göre demir kasnağa geçirilir. Başın ön yarısına kadar olan kısmı bütün kumaştan olur. Arka kısım ise çapraz iplerle saça tokalanır. Ön kısmı inci ve mangırlarla süslenir.

Simli Pullu Örtü: 1/1.5 m. dikdörtgen düz renk kumaş üzerine sim ve pullarla dal ve çiçek motifleri işlenir.

Vücuda Giyilenler :

İç Gömlek: El tezgâhında dokunan beyaz bürümcük kumaştır. Uzun kollu ve sıfır yakadır. Kol ve yaka kenarları oyalı veya işli olur.

Dış Gömlek: İki renkli boyuna çizgili ipekli bir kumaştır. Sıfır yaka, önü açık, uzun kolludur. Önünde ve kol manşetinde çiçek, dal motifleri sim sırma ile işlenir.

Cepken: Düz kadife kumaştan olup, hakim yaka ve uzun kolludur. Ön, arka ve kollarında çiçek dal motifleri vardır. Sim veya sırma ile işlidir.

Şalvar: Dış gömlekte olduğu gibi boyuna iki renk çizgili ve ipek kumaştandır. Şalvarın yanları su ve çiçek motifleri ile sim sırma ile işlenir.

Ön Peşkir: El tezgâhlarında dokunur. Üzeri çok çeşitli çiçek, yaprak veya dal motifleri ile işlenir. Her iki ucuna oya yapılır veya sade kullanılır. Şalvarın içine geçirilir. Desenli kısımlar görülebilecek şekilde dışarıya sarkıtılır.

Kemer: 10 cm eninde işli veya düz kumaştan beli saracak şekilde yapılır. Her iki uç kısmına gümüş tokalar ilave edilerek ön peşkirin üzerine bağlanır.

 

Ayağa Giyilenler:

Çorap  : Beyaz yünden örme çorap giyilir.

Ayakkabı         : Karanfilli kundura, vidalı kundura, göğebakan gibi deriden yapılan ayakkabılar giyilir.

 

Aksesuarlar:

Altın: Kadınlar boyunlarına olabildiğince altın takarlar. Bu takılar hem süslenmek içindir hem de zenginlik ifadesidir.

Sakak: Başlık yerine kullanılır. Alttan düğmelerle süslü, bağcıklıdır. Üstüne gülgülü (iki renk çeti bez ) veya krep bağlanır. Onun üzerine içi dolu yazma örtülür. Eğer başlık bağlanmayacaksa oyalı yazmalar görülecek şekilde katlanıp yazmanın üstünden veya içinden alına bağlanır. Başlık altına boncuklarla işli süsler, bunun üzerine gümüş siyeçler takılır.

Bilezik: Kendinden nakışlı pirinçten, gümüş ve bakırdandır. Altlan açık üstleri ise taşlıdır.

 

Merkez (Ova) Erkek Giysisi:

Bu giysiler yaygın olarak, Balıkesir Merkez ve ova köylerinde giyilmektedir. Giysiler, dal fes, oyalı yazma, yelek, delme, kartal kanadı, dolgu, kuşak, golan, peşkir, şalvar, tozluk, tozluk bağcığı, çorap, ayakkabıdan oluşmaktadır.

 

Başa Giyilenler :

Dal Fes: Beyaz ve kahverengi keçeden yapılır. Fes üzerine renkli, çubuklu poşu bağlanır. İnce bir şekilde katlanarak fes üzerine sarılan poşu, sağ taraftan sarkacak şekilde düğümlenir.

Oyalı Yazma: Kenarları değişik renkli oyalarla süslenen yazma, üçgen şekli öne gelecek şekilde boyuna bağlanır.

 

Vücuda Giyilenler :

Yelek /Delme/Cepken : Mavi çuha, kadife veya dokumadan yapılan cepkenin yakası “V” veya “O” kesimli önü açıktır. Kol boyları bilek hizasında cepkenin boyu bel hizasındadır. Ön, arka ve kol üzerleri siyah kaytanla işlidir. Kol yaka ve etek uçları 4-5 sıra kaytan dikilerek süslenir. İçi beyaz ve siyah ince dokuma ile astarlanır. Yuvarlak yaka kesimlerin önü kapaklıdır.

Kartal Kanadı: Kadife, çuha veya dokumadan dikilir. Yakası “V” kesimli, önü açıktır. Boyu delmeden kısadır. Kolun sırf omuz kısmı bedene tutturularak serbest bırakılır. Boyu el üzerine kadar iner. Buna “yaprak kol” da denilmektedir. Yaka kenar, etek ucu ve kol çevresi kordon (kaytan) ve sim telle işlenir. Ön uçlarından kola doğru verev, arka etek kısmından, omuzlara doğru yapılan işlemelerde stilize çiçek motifleri bulunur.

Dolgu: Beyaz dokuma kumaştan yapılır yada beyaz çarşaf katlanarak bele dolanır.

Kuşak /Koca Kuşak/Sal Kuşak/ Acem Salı / Darablus Kuşak: Kare şeklinde olan bu kuşaklar önce üçgen yapılır ve katlanarak dikdörtgen şekline getirilir ve dolgunun üzerine sarılır.

Golan /Kolan/Örme: Pamuklu ya da yün ipekten örülen 2 ila 6 metre uzunluğunda, yaklaşık 2 cm. genişliğinde bir dokumadır. Kuşağın üzerine sarılır.

Yağlık/Peşkir: Beyaz renkte uçları işlemeli olan peşkir kuşakların üzerine üçgen yada dikdörtgen şeklinde takılır.

Şalvar /Don: Mavi çuhadan dikilen şalvara mavi zeybek donu denir. Boyu

60-65 cm olup diz üzerine gelecek şekilde giyilmektedir. Paça genişliği giyenin kilosuna göre, bacak girecek genişliktedir. Don siyah kaytanla işlenmektedir.

 

Ayağa Giyilenler:

Tozluk: Bacağın şekline göre, ayak bileğine inecek şekilde şalvarın kumaşından (çuha) üzeri işlenerek dikilir. İki yanda ayakuçlarına doğru inen kulakları vardır.

Tozluk Bağcığı: Genellikle bordo renkte bir parmak kalınlığında yün ya da orlondan örülen uçları püsküllü bir bağdır. Püsküller dışta sarkacak şekilde bağlanır.

Çorap:  Beyaz yünden örülen çoraplar giyilir.

Ayakkabı: Siyah deriden yapılan tulumbacı ayakkabısı giyilir.

 

 

Aksesuarlar :

Köstek: Boyunda gümüş hamaylı sarkar, ucunda gümüş saat bulunur.

Tütün Kesesi: Keseler kuşak arasına sokulmaktadır. Pazen yada artan kumaş parçalarından yapılır.

İslemeli Mendil: Kuşak arasına oyalı yemeni takılarak ucu aşağı sarkıtılır. İşlemeli mendil kuşak arasına sıkıştırılarak kullanılır.

 

Yorumlar

yorum