KÖY ENSTİTÜLERİ

Bu hafta Köy Enstitülerinin kuruluş yıldönümü idi.Bundan dolayı bu sohbet konumuz enstitüler üzerine olacaktır.Eğitimin amacı insanları belli bilgilerle donatıp onu yetiştirmektir.Bu arada ona belli yetenekler kazandırarak toplum için faydalı bir işte çalışmasını sağlamaktır.Bireyleri böyle hem genel kültür hem de meslek eğitimi almış toplumlar daha kaliteli ve daha bol üreterek o toplumun refahını sağlarlar.Böyle toplumlar ileri […]

KÖY ENSTİTÜLERİ

Sinan KahyaoğluBu hafta Köy Enstitülerinin kuruluş yıldönümü idi.Bundan dolayı bu sohbet konumuz enstitüler üzerine olacaktır.Eğitimin amacı insanları belli bilgilerle donatıp onu yetiştirmektir.Bu arada ona belli yetenekler kazandırarak toplum için faydalı bir işte çalışmasını sağlamaktır.Bireyleri böyle hem genel kültür hem de meslek eğitimi almış toplumlar daha kaliteli ve daha bol üreterek o toplumun refahını sağlarlar.Böyle toplumlar ileri gitmiş toplumlardır.Osmanlı’nın geri kalmasının sebebi toplumunu bu şekilde yetiştiremediğinden kaliteli üretim yapamamış ve batılı ülkelerin sömürgesi olmuştur.

Cumhuriyet kurulduğunda önce üretimi ön plana almıştır.Bunun için eğitimin önemi anlaşılmış ve önce Öğretim Birliği yasası çıkarılmıştır.Daha sonra da 1928 yılında harf devrimi yapılmıştır.Bu devrimler yapılırken ülkemizde yaşayan o günkü nüfusun büyük bir bölümü köylerde yaşamakta idi.Köylere eğitim tam anlamıyla götürülemiyordu.Bunun çareleri aranmaya başlandı.Bunun için orduda çalışmalar başladı.Askere gelen köy gençlerinden başarılı olanlar eğitilerek köylerine eğitmen olarak gönderildi.1935 yılında bu çalışmalar olurken 1936 yılında Halil Fikret Kanat Talim ve Terbiye Kurulu üyesi oldu.Halil Bey  1917 yılında Almanya’da Pedogoji dalında doktora yapmıştır.Okullarda temel eğitimin yanında meslek eğitiminin de verilmesini savunmuştur.Eğitimin aile-okul-toplum ve devlet dörtlemesi ile başarılı olacağını belirtmiştir.

1935 yılında da  İsmail Hakkı Tonguç İlköğretim Genel Müdürü olmuştur.İsmail Hakkı Tonguc ve Halil Fikret Kanat’ın gayretleriyle 1936 yılında ilk eğitmen kursu Eskişehir Mahmudiye’de açılmıştır.1937 yılında Köy Eğitmenleri yasası çıkmıştır.Aynı yıl İzmir Kızılçullu(Şirinyer) ile Eskişehir Çifteler’de ilk köy öğretmen okulları açılmıştır.1938 yılında ise Hasan Ali Yücel Milli Eğitim Bakanı olmuştur.Hasan Ali Yücel’in çalışmaları ile 17.Nisan.1940 tarihinde tam 2.Dünya savaşının kızıştığı günlerde Köy Enstitüleri yasası çıktı.Hasan Ali Yücel 1946 yılına kadar  7 yıl bakanlık yapmıştır.Cumhuriyet tarihinin en uzun süreli bakanıdır.Köy enstitüleri köye göre öğretmen fikrini benimsemiştir.1948 yılına kadar enstitü açılmıştır.En son 1948 yılında Erçiş enstitüsü açılmıştır.Sayıları toplam 21’dir.En fazla 1940 yılı içinde 10 enstitü açılmıştır.1940-1946 yılları arası 15 bin dönüm toprak işlenebilir kılınmıştır.Enstitülerin felsefesi “İş için iş içinde eğitim”dir.

1954 yılına kadar 17.251 öğretmen yetiştirilmiştir.1941 yılında Ankara Hasanoğlan Köy Enstitüsü açılmıştır.Bu enstitü 1943 yılında enstitülere öğretmen yetiştirmek amacıyla Yüksek Köy enstitüsü olmuştur.1947 yılında kapatılmıştır.Enstitülerin ilk resmi proğramı 1943 yılında yayınlanmıştır.Enstitülerde eğitimin yarısı kültür,çeyreği tarım,çeyreği sanat üzerinedir.Böylece öğrenciler hem kültür dersleri almakta hem tarım derslerini uygulamalı olarak öğrenmekte hem de sanat dersleri alarak yetişmektedirler.Enstitülerin bir özelleği de öğrencilere özellikle duvar örmenin öğretilmesidir.Çünkü öğretmenler gittikleri köylerde kendi okullarını kendileri yapacaklardır.Zaten okudukları okulları ilk gelen öğrenciler inşa etmişlerdir.Her bölge kendi yetiştirdiği ürüne göre tarım dersleri vermektedir.Bizim  yöremizin  enstitüsü Savaştepe Köy Enstitüsüdür.yöremizin çocukları bu okula giderek okumuşlardır.Okullardaki kültür derslerinde yöreden yetenekli kişilerde okuman olarak görevlendirilmişlerdir.Aşık Veysel bir ara Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsünde müzik öğretmenliği yapmıştır.Enstitülerde yılda belli bir sayıda     kitap okuma zorunluluğu vardır.

Bakanlık bu yıllarda ayrıca batı ve doğu klasiklerini çevirerek yayınlamıştır.Böylece Türk gençleri batı kültürünü tanıma olanağı bulmuştur.Okullarda halk müziği e öğretildiğinden mezun olan öğretmenler gittikleri köylerde derleme çalışmaları da yapmışlardır.Ayrıca öğrendikleri tarım bilgileri ile köylülere yeni tarım teknikleri öğretmişler ve modern hayvan bakımlarını göstermişlerdir.Bu dönemlerde köylerde okuma odaları oluşturulmuştur.Enstitülerde eğitim sabah toplanması ile başlar ve toplantıda hep beraber yöre halk oyunlarının oynanması ilk faaliyettir.Bu uygulama yıllar sonra verimi arttırmak için Japon şirketlerinde sabah toplu spor olarak uygulanmıştır.Askerlikte de buna sabah sporu derler.İnsan üzerindeki miskinliği atar.

Enstitüler dünya eğitim tarihinde bir devrimdir.Bizim ulusumuzun bulduğu bir eğitim sistemidir.Eğer devam etmiş olsalardı bugünkü sorunlarımızın hiçbir bugün olmazdı.1950 yılında seçimle iktidarın değişmesi ile enstitülerin kaynakları kurutulmaya başlandı.ABD Sovyet benzeri eğitim dediği enstitülerin kapatılması istendi.Onun yerine İmam hatip okulu açılmasını  söyledi.1953 yılında enstitüler tamamen kapatıldı.Yerine öğretmen okulları açıldı.

Köy enstitüleri  köylerin aydınlanmasına çok büyük bir rol oynamakta idi.Toprak ağaları bunu istemediler.Bugün enstitülerin ne kadar önemli olduğu daha iyi anlaşılmaktadır. Umarım enstitüler gelecek eğitim sistemimize örnek olur ve onun fikri doğrultusunda yeni bir eğitim sistemi kurarız.Enstitülerin oluşmasında emeği geçen Hasan Ali Yücel’i,İsmail Hakkı Tonguç’u,Halil Fikret Kanad’ı ve ulusunun aydınlanmasını canı gönülden isteyen ve bu konuda çalışmaları başlatın Ulu Önder Mustafa Kemal’i saygı ve sevgiyle yad ediyorum.Ruhu Şahendeleri şad olsun.Işıklar içinde yatsınlar.Saygılarımla.

 

Yorumlar

yorum