KUT’ÜL   AMARE  ZAFERİ

Bu hafta sizlerle pek bilinmeyen bir zaferimiz üzerine sohbet edeceğim.Bu zaferimiz bugünkü Irak topraklarında bulunan Kut’ül Amere zaferidir.Bu zaferimiz İngilizlere karşı kazandığımız ikinci zaferdir.Bu zafer Çanakkale zaferinden sonra kazandığımız ikinci zafer olarak Türklerin neler yapabileceği ve emperyalizmin yenilmez olmadığının göstergesidir. Önce savaşın gidişatına bir göz  atalım. Osmanlı Devleti 1.Dünya savaşına girince her cephede savaşmaya başladı.Önce 1914 […]

      KUT’ÜL   AMARE  ZAFERİ

Sinan KahyaoğluBu hafta sizlerle pek bilinmeyen bir zaferimiz üzerine sohbet edeceğim.Bu zaferimiz bugünkü Irak topraklarında bulunan Kut’ül Amere zaferidir.Bu zaferimiz İngilizlere karşı kazandığımız ikinci zaferdir.Bu zafer Çanakkale zaferinden sonra kazandığımız ikinci zafer olarak Türklerin neler yapabileceği ve emperyalizmin yenilmez olmadığının göstergesidir.

Önce savaşın gidişatına bir göz  atalım. Osmanlı Devleti 1.Dünya savaşına girince her cephede savaşmaya başladı.Önce 1914 yılı Aralık ayı ile 1915 yılı Ocak ayı içinde Sarıkamış harekatını yaptı ve başarılı olamadı.Sonra Cemal Paşa emrinde Kanal harekatını yaptı bunda da başarılı olamadı ve İngilizler kazandı.İngilizler aynı zamanda Basra kıyılarına asker çıkararak kuzeye doğru ilerlemeye başladılar.Hedeflerinde Bağdat’ın işgali vardı.Şubat 1915 tarihinde ise Çanakkale Boğazı ağzına gelerek Seddülbahir’i bombalamışlar ve ilk şehitlerimizi vermiştik.Osmanlı Çanakkale Boğazı’na büyük bir saldırının olacağını görüp tedbirler almaya çalışıyordu.Bunun için 5.Orduyu kurmuştu.Bu tarihlerde Irak cephesinde de İngilizler ilerlemeye çalışıyorlardı.18.Mart.1915 Çanakkale deniz saferinden sonra İngilizler Gelibolu yarımadasına çıkartma hazırlıklarına başladılar.Avustralya ve Yeni Zelanda’dan Anzak kolordusunu getirdiler.Fransızlar sömürgelerinden ordu topladılar.Bu arada İngilizler Hint birlikleri ile Irak’ta Bağdat’a doğru yola çıkmışlardı.İngiliz generali Tawshend 22.Temmuz.1915 tarihinde Bağdat’a doğru ilerlemeye başladı.Bu tarihlerde İngilizler Çanakkale’de de  başarılı olmak için savaşıyorlardı.İngilizlerin Irak’taki bu ilerlemesi karşısında Kut’ta bulunan Irak umum  Kumandanı Nurettin Bey Kut’tan çekilmek zorunda kaldı.İngilizler Kut’u işgal ettikten sonra  Bağdat’a doğru ilerlemeye başladılar.22.Kasım.1915 günü Salmanı Pak’ta İngilizler Nurettin Bey komutasındaki birlikten tarafından durduruldu.Bunun üzerine İngilizler tekrar 3.Aralık’ta geri Kut’a çekildiler.Bu tarihlerde Çanakkale’yi de nasıl boşaltacaklarını kara kara düşünüyorlardı.Osmanlıların 6.Ordu komutanı Goltz Paşa bu tarihlerde Bağdat’a geldi ve Nurettin Bey’e kuşatma emrini verdi.Nurettin Bey emrindeki birlikler ile 27.Aralık’ta Kut’u kuşattı.Bu durum karşısında sıkışan İngilizler Kut’a yardım etmek için çareler aramaya başladılar.Bu tarihlerde aynı zamanda gizli gizli Çanakkale cephesini de boşaltmaya başlamışlardı.Ellerindeki Tigris kolordusu ile Kut’u kurtarmak üzere harekete geçtiler.Şeyh Saad muharebesini kaybettiler.Geri çekildiler.Bu muharebe sonunda Nurettin Bey’de görevden alınıp yerine Halil Paşa getirildi.Nurettin Bey bu sırada Albay rütbesinde olup daha sonra Paşa olacaktır.Kurtuluş savaşında ise Büyük Taaruzda Ordu komutanlığı yapıp İzmir’e ilk giren birliklerin komutanıdır.Gazeteci Ali Kemal’i de linç ettiren kişidir.

İngilizler tekrar toparlanıp  ileri atıldılar ve 13.Ocak.1916 tarihinde Vadi muharebesini kaybettiler.21.Ocak’ta da Hannah muharebesini kaybettiler.Aynı tarihlerde de Çanakkale cephesini boşaltıp kaçmışlardı.Çanakkale zaferi Irak’taki birliklerimize moral kaynağı olmuştu.Mart başında tekrar saldırdılar ve 8.Mart’ta Sabis muharebesi diye anılan meydan muharebesini Albay Ali ihsan’ın birliklerine karşı kaybettiler.Bunun üzerine geri çekildiler.

19.Nisan.1916 tarihinde 6.Ordu komutanı Goltz Paşa Bağdat’ta tifüsten öldü.Yerine Halil Paşa getirildi.Halil Paşa Kut’un kuşatılmasının devamını emretti.İngilizler kuşatmadan kurtulmak için nehir yoluyla ikmal çalışmaları yaptılar ama ikmal yolları Türklerin elindeydi.Deniz uçakları ile ikmal sağlamaya çalıştılar.Bu havadan ikmal çalışması tarihte ilk uygulamadır.Bunda da başarılı olamadılar.Bunun üzerine İngiliz generali Tawshend Halil Paşa haber göndererek rüşvet teklif etti.Teklifinde rüşvet karşılığında kuşatmanın kaldırılmasını istedi.Halil Paşa İngiliz generale  “Baltacı devirleri geride kaldı” diyerek yanıt verdi.İngiliz ordusundaki açlık sorunu yüzünden 29.Nisan.1916 tarihinde 13 general 481 subay ve 13.000 asker olmak üzere teslim oldular.Halil Paşa esir aldığı İngiliz birliklerini gerekli kamplara gönderdi.İngilizler burada oldukları yerlerde kaldılar.Ama savaş devam ediyordu.Bu zaferden sonra Almanların isteği ile buradaki birlikler İran cephesine gönderildi.Bu durumda Irak cephesi zayıflatılmış oldu.1917 yılı içinde bu durumu değerlendiren İngilizler tekrar saldırarak Bağdat’ı ele geçirdiler.ardından Musul’a doğru harekete geçtiler.Musul önlerinde Türk birlikleri İngilizleri durdurdular.Fakat bu sıralarda Mondros ateşkes anlaşması olmuştu.Bu anlaşmanın imzalanmasından sonra  İngilizler anlaşma şartlarına uymadan yeniden ileri atılarak anlaşmadan  üç gün sonra Musul’u işgal ettiler.Mondros ateşkes anlaşmasına göre Türk ordusu terhis edilecekti.Daha sonra Çanakkale Boğazını geçerek İstanbul önlerine gelerek İstanbul’u işgal edecekler ve bunun üzerine Ulu Önder Mustafa Kemal Kurtuluş savaşını başlatacaktı.

Cumhuriyetin kurulmasından sonra 1934 yılında çıkan soyadı kanununa göre Ali İhsan Paşa Sabis soyadını Halil Paşa’da Kut soyadını almıştır.Çanakkale ve Kut’ül amare zaferleri emperyalizmin yenilebileceğini tüm dünyaya göstermiştir.Bunun için gereken şey iş disiplini ve  sabırdır.Mustafa Kemal’de bizlere bunu öğretmiştir.Bu savaştaki şehitlerimizin ruhu şahendeleri şad olsun.Huzur içinde yatsınlar.Bugün Kut’ta bir Türk şehitliği bulunmaktadır.Saygılarımla.

 

Yorumlar

yorum