HIDRELLEZ  VE ÜÇ FİDAN

Bu hafta Hıdrellez idi.Herkesin Hıdrellezi kutlu olsun.Evlerinden bolluk ve bereket eksik olmasın.Bozatlı Hızır her daim yardımcıları olsun.Bundan dolayı bu haftaki sohbet konumuz Hıdrellez üzerine olacak.Çünkü Hıdrellez çok önemli bir gün.Fakat önemi tam olarak algılanamıyor.Bunun için önce Hıdrellezin anlamı üzerinde duralım. Bizler dünyada bazı doğa yasalarına bağlı olarak yaşamaktayız.Bu doğa yasaları bizlerin biyolojik saatini oluşturmakta.Yaşamımız bu […]

   HIDRELLEZ  VE ÜÇ FİDAN

Sinan KahyaoğluBu hafta Hıdrellez idi.Herkesin Hıdrellezi kutlu olsun.Evlerinden bolluk ve bereket eksik olmasın.Bozatlı Hızır her daim yardımcıları olsun.Bundan dolayı bu haftaki sohbet konumuz Hıdrellez üzerine olacak.Çünkü Hıdrellez çok önemli bir gün.Fakat önemi tam olarak algılanamıyor.Bunun için önce Hıdrellezin anlamı üzerinde duralım.

Bizler dünyada bazı doğa yasalarına bağlı olarak yaşamaktayız.Bu doğa yasaları bizlerin biyolojik saatini oluşturmakta.Yaşamımız bu doğa yasalarının doğru çalışmasına bağlıdır.Bizlerde bu doğa yasalarına tam olarak uyarsak mutlu oluruz.Şimdi bu yasalar nelerdir onları belirtelim.Önce dünyanın dönmesinden dolayı dünya üzerinde bir döngü oluşmuştur.Bu döngü yıl içinde güneşin ufka doğru alçalması ve daha sonra ufuk üzerinde yükselmesidir.Güneşin yükselmesi ile kuzey yarıkürede havalar ısınmaya başlar ve günler uzar.Güneşin en yükseğe çıktığı gün 21.Haziran’dır.buna yaz gündönümü adı verilir.Bu tarihte gündüzler en uzun geceler ise en kısadır.Bu tarihten sonra gündüzler kısalmaya başlar ve 23.Eylülde  gün gece eşit olur.Sonra gecelerin uzunluğu gündüzleri geçer.21.Aralık’ta ise en uzun geceler ile en kısa gündüzler yaşanır.Mevsim ise kıştır.Güneş 21.Aralık’tan itibaren ufuk üzerinde yükselmeye başlar.Güneşin ışınlarının tesirli olmasına Cemreler denir.20.Şubat’ta başlar.21.Mart’ta ise yine geceler ile gündüzler eşit olur.Buna ise Nevruz adı verilir.Cemrelerin düşmeye başlaması ile doğa da uyanmaya başlar.Sıcaklığı en çabuk algılayan ağaçlar çiçek açarlar.Badem ile erik ağaçları ilk çiçek açan ağaçlardır.Ağaçların çiçek açmaya başlaması o yılın bereketinin ilk işaretidir.Şamanizm’de ilk şimşek çakması ve ilk gök gürültüsü o yılın bereketin ilk habercileri olarak algılanır ki kutsaldır.İlk guguk kuşunun ötmesi de bereketin habercisi kabul edilir.Nevruz nefeslerinde  “Lamekan elinden bir haber geldi.Dostlar nevruzunuz mübarek olsun” denilir.Bereket niçin bu kadar önemli derseniz.İnsanların ve hayvanların beslenmeleri doğanın vereceği ürünlere bağladır.Orta kuşakta ise bereket güneşe ve yağmura bağlıdır.Güneşin ufuk üzerinde yükselmesi ile bereket gelmektedir.Eski mitolojiler bunun için güneş ile yeri karı koca olarak kabul etmişlerdir.Güneşin yükselmesini eşlerin buluşması olarak algılamışlardır.Eski Yunanlılar güneşin yükseldiği  ocak ve şubat aylarını tanrısal evlilik ayları olarak kabul etmişlerdir.Bu aylara kutsal evlilik demek olan  Gamelyon ayları demişlerdir.Kendi evlenmelerini de bu aylara denk getirmeye çalışmışlardır.

Doğa nisan ayında ilk ürünlerini verir.Martta hayvanlar yavrulamaya başlarlar.Mayıs ayı ise doğanın tüm ürünlerini verdiği aydır.Bundan dolayı bu aya Ana Tanrıça Ma’nın ayı denmiştir.İşte bu ayın başlangıcı o yılın bereketinin başlangıcıdır.Kadim tarım takviminde yıl iki bölüme ayrılır.Bunlardan birisi  6.Mayıs’tan 7.Kasım’a kadar olan ve sıcak günler anlamına gelen Hızır günleri.diğeri ise 8.Kasım’dan 5.Mayıs’a kadar olan ve soğuk günler demek olan Kasım günleridir.Hızır Arapça yeşillik demektir.Hıdır,hadır şeklinde de söylenir.6.Mayıs yeşilliğin  başladığı gün demektir.Yeşillik ise bolluk ve bereket demektir.Yeşilliğin olması için ise su gerekir ki  bu da İlyas demektir.Dinsel metinlerde Hızır peygamber karalardan,İlyas peygamber ise sulardan sorumludur ve bunlar Hıdrellezde buluşup sohbet ederler.İlyas’ın açılımı İlla gibi görünmektedir.İlla ise geçiş anlamındadır.Böyle bakarsak Hıdrellez yeşilliğe geçiş günü anlamına gelir.Yeşilliğe geçiş ise bolluk ve bereketin gelmesidir.Çünkü ambarlar artık boşalmıştır ve evlerde yiyecekler çok azalmıştır.Yeni bereketin gelmesi ile gıdalar artmıştır.Bunu pazarlardan da tespit edebiliriz.

Türk mitolojisinde Hıdrellez günü sabah güneş doğmadan kalkılır ve ıslak çimenler üzerine çıplak ayakla basılır.Buna ıslak yere basma anlamında Yaşa basma denir.Çünkü ıslak demek yaş demektir.Yeşil kelimesi de yaşıldan gelmedir.Islak çimen demektir.Yaş çimene  basmak ise ben bu yılda bereketin başlangıcına eriştim anlamındadır.Bu bizim toplumsal yaşımızdır.Eğer bir kişi 30 yaşındayım diyorsa ben 30 defa Hıdrelleze ulaştım ve bereketin başında ıslak çimenlere bastım demektedir.Bu gelenek daha sonraları unutulmuş ve yaş kutlaması kişinin doğduğu güne getirilmiştir.Bugün yaş günü kutlamaları  insanların yıl içinde doğduğu gün kutlanmaktadır.Oysa bunun bir anlamı yoktur.Gerçek anlamı unutulmuş durumdadır.Sadece yaş adı kalmıştır.Yaşama ve yaşam kelimeleri de Hıdrellezde ıslak çimenlere ulaşma olarak dilimize girmiştir.

Bundan dolayı Hıdrellez kutlamalarında evlerin kapıları çiçeklerle süslenir.Çünkü çiçekler bereketin simgesidir.Doğanın uyanmasının belirtisidir.Herkes bu bereket yılından dileklerde bulunur.Bazı yörelerde dilekler bir mendil içine yazılarak konulur ve bir gül dalına asılır.Bazı yörelerde ise dilek kağıtları akan çaylara atılır.Edremit’te Hıdrellez sabahı dilekler bir kağıda yazılarak Edremit çayına atılır.Türkmen köylerinde ise Hıdrellezde mezarlıklar ziyaret edilir.Evler çiçeklerle süslenir.Mezarlar  temizlenir ve mezarlar üzerine de çiçekler atılır.Mezarların başında ataların ruhları için yemekler yenilir.Atalara o yılın erken doğan kuzuları veya oğlaklarından kurbanlar kesilir.Bu gelenek “bende atalarımdan geldim ve onların dünyadaki bakiyeleriyim, ben de onların bereketiyim” anlamındadır.Eski Türklerin atalar kültünün devamıdır.Hıdrellez günü hepimiz atalarımızın mezarlarını ziyaret edip onları temizleyip onların başında onların ruhu için bir şeyler yersek gerçek olarak hıdrellezi kutlamış oluruz.

Ayrıca 1972 yılında 6.Mayıs günü üç fidan olarak bilinen Deniz Gezmişler idam edilmişti.Tam yeniden doğuşun günü olan Hıdrellez de asılan bu üç fidan asıldıkları gün olan hıdrellezde yeniden doğdular.Geçen yıllar onların ne kadar haklı ve masum olduklarını gösterdi.Asanlar unutuldu, ama onlar unutulmadı.Her hıdrellezde doğa gibi onlarda yeniden hatırlanılıyor,yad ediliyorlar.Üçünün de ruhu Şahendeleri şad olsun.Yeniden herkesin Hıdrellezi kutlu olsun.Saygılarımla.

 

 

Yorumlar

yorum

Gazetemiz Basın Meslek İlkelerine uymaya söz vermiştir. Köşe yazılarının ve reklamların sorumlulukları sahibine aittir.
© Tüm hakları saklıdır.
haber teması | film izle