Menemen Ayaklanması

  Menemen Ayaklanması Bu hafta tarihimizde üç önemli olay olmuştur.Kısaca bunlar üzerinde konuşup bunları hatırlayacağız.Önce Sarıkamış harekatı üzerinde duralım. “Issız dağlar ses ver duyuyormusun Mehmedim dağlarda uyuyormusun” Türk tarihinde iki savaş vardır sürekli yürekleri burkar.Bunlardan birisi Balkan savaşı iken diğeri Sarıkamış harekatıdır.Kars,Ardahan,Batum ve Sarıkamış  1878 yılında Osmanlı Rus savaşında Ruslar tarafından alınmıştı.Birinci dünya savaşı başlayınca Osmanlı […]

Menemen Ayaklanması

 

Menemen Ayaklanması

Bu hafta tarihimizde üç önemli olay olmuştur.Kısaca bunlar üzerinde konuşup bunları hatırlayacağız.Önce Sarıkamış harekatı üzerinde duralım.

“Issız dağlar ses ver duyuyormusun

Mehmedim dağlarda uyuyormusun”

Türk tarihinde iki savaş vardır sürekli yürekleri burkar.Bunlardan birisi Balkan savaşı iken diğeri Sarıkamış harekatıdır.Kars,Ardahan,Batum ve Sarıkamış  1878 yılında Osmanlı Rus savaşında Ruslar tarafından alınmıştı.Birinci dünya savaşı başlayınca Osmanlı Devleti Almanya yanında savaşa girdi.Savaşa girerken de Alman Şuşon’un Rus limanlarını bombalaması ile savaşa girdi.1.Kasım.1914 tarihinde Rus ordusu sınırı geçerek saldırdı.7 ve 12.Kasım tarihleri arasında Köprüköy’de şiddetli savaşlar oldu.3.Ordu komutanı Hasan İzzet Paşa bu savaşlarda başarılı sonuçlar aldı ve Rusların ilerlemesi durduruldu.Bu arada Enver Paşa Almanların teşvikiyle Sarıkamış’a bir harekat düzenlemeyi düşündü.Bunan için  Alman Otto Von Feldman ile beraber  14.Aralık’ta Köprüköy’e geldi.Bu tarihte Zemheri ayı olduğundan  her yer karla kaplıydı.sarıkamış’a Oltu üzerinden bir harekat yapılması emrini verdi.Hasan İzzed Paşa hava şartlarının uygun olmadığını belirterek harekata karşı çıktı.Bunun üzerine Hasan İzzed Paşa görevden alındı ve komutayı Enver Paşa üzerine aldı.10.Kolordu komutanlığına da Albay Hafız Hakkı Bey getirildi.Albay Hafız Hakkı Bey kolordusu ile Oltu üzerine yürüdü ve  Oltu’yu aldı.Oradan allahüekber dağlarına yürüyerek geçip Sarıkamış’a gitmek istedi.ama askerlerin çoğu karla kaplı Allahüekber dağlarında donarak can verdi.Enver Paşa’nın birlikleri de Bardız üzerinden Sarıkamış’a yürüdüler o birliklerde de pek çok asker donarak şehit oldu.Sadece  9.Kolordu Sarıkamış’a girebildi.Fakat bu bitkin birliklerde çok kolayca Ruslar tarafından püskürtüldü.Sarıkamış harekatı üzerine Enver Paşa sansür uyguladı.Bu harekat hakkında bilgiyi daha sonra öğrenebildik.Harekatın başarısızlığı sadece hava şartlarına bağlandı.Oysa Karadeniz’in Rus donanması tarafından kontrol edilmesi yüzünden İstanbul’dan buraya malzeme yardımı yapılamadı.Ayrıca güney bölgelerden yazlık kıyafetler ile getirilen birlikler kış şartlarına bu kıyafetler ile girdiler.Yine yeterli haritalar yoktu.Bunun etkileri de sonucu etkiledi.Sarıkamış harekatı 10.Ocak.1914 günü sona erdi ve Enver paşa İstanbul’a döndü.Hafız Hakkı Bey paşa oldu ve zartürreden Erzurum’da öldü.Bu harekat askeri tarihimizde bir yaradır.Her yıl ordumuz burada kış tatbikatları yapmaktadır.Ayrıca sivil toplum kuruluşları da son yıllarda Sarıkamış şehitlerini anmak için burada yürüyüşler yapmakta ve şehitlerin hatıralarını canlandırmaktadırlar.Hepsinin ruhu Şahendeleri şad olsun.Işıklar içinde yatsınlar.

Yine bu ay içinde Cumhuriyetimize karşı ikinci ayaklanma meydana geldi.23.Aralık.1930 günü Menemen’e gelen Derviş Mehmet ve arkadaşları bir camiye yerleşerek vaazlara başladılar.Bunlar hilafet ordusunun sınırda hazır beklediğini ve kendilerine katılım olmazsa bu ordu tarafından yok edileceğini söylüyorlardı.23.Aralık günü camiden yeşil bir sancak alarak Menemen meydanına diktiler ve halkı bayrağın altında toplanmaya çağırdılar.durumu öğrenen bekçilir Hasan ve Şevki duruma müdahale etmek isteyince bu güruh tarafından şehit edildiler.durum askeri birliğe intikal edince komutan Asteğmen Kubilay’ı bir manga askerle müdahale için gönderdi.Gelen Kubilay gruba dağılmalarını söyledi.Fakat grup dağılmadı.Bunun üzerine askerler havaya ateş açtılar.Fakat tüfeklerinde manevra mermisi olduğundan ses çıkardılar.Derviş Mehmet kendisine kurşun işlemediğini haykırarak Kubilay’a ateş etti ve yaraladı.Yaralı asteğmen bir cami avlusuna sığındı.Bunun üzerine avluya giren Derviş Mehmet Kubilay’ın kafasını bağ bıçağı ile keserek şehit etti.Durumun vahameti anlaşılınca askeri birlik duruma müdahale edip suçluları yakaladı ve isyanı bastırdı.Suçlular yargılanarak gerekli cezalar verildi.Durumu öğrenen Mustafa Kemal çok üzüldü.8 yıl önce Yunan işgalini yaşamış bir kentin böyle duyarsız olması ve bu tür olaylara tepki vermemesi yüzünden bir ara vilmonit ilan edilmesini istedi.Çevresinin telkinleri ile vazgeçti.1934 yılında Cumhuriyet gazetesinin açtığı bir kampanya ile Menemen’e bir Kubilay anıtı dikildi ve her yıl anılmaya başlandı.Ruhu şahendesi şad olsun.Işıklar içinde yatsın.Unutmadık ve unutmayacağız.

Son olarak 25.Aralık.1973 tarihinde Cumhuriyetimizin kurucularından Sayın İsmet İnönü Hakka yürüdü.Hayatı başarılarla dolu bu büyük insan Cumhuriyetin 50.yıldönümünü gördü.1699 yılında başlayan geri çekilmeyi İnönü zaferleri ile durduran oydu.TBMM’nin ordusunu kuran oydu.Büyük Taaruz’un planlarını yapanlar arasında o vardı.Mudanya ateşkes anlaşmasını imzalayan oydu.Lozan anlaşmasını imzalayan oydu.İkinci dünya savaşından ülkeyi koruyan oydu.Çok partili rejime geçen ve seçimle iktidarı teslim eden oydu.Köy Enstitülerini kuran oydu.1963 yılında Kıbrıs olaylarında ABD başkanına rest çeken de oydu.Ruhu şahendesi şad olsun.Işıklar içinde yatsın.Saygılarımla.

 

Yorumlar

yorum