Birinci İnönü Zaferi

  Bu hafta Kurtuluş Savaşımızın ilk zaferi olan Birinci İnönü Zaferinin 95.yıldönümü. Bundan dolayı bu haftaki sohbet konumuz bu zaferimiz üzerine olacak. Birinci İnönü zaferimizin Türk tarihinde müstesna  bir yeri vardır.Yok edilmek istenilen Türk’ün Zümrüt-ü Anka kuşu gibi yeniden küllerinden doğmasıdır.Önce tarihe kısa bir şekilde bakalım.Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1699 yılında yapılan Karlofça anlaşması ile geri çekilme […]

Birinci İnönü Zaferi

 

Bu hafta Kurtuluş Savaşımızın ilk zaferi olan Birinci İnönü Zaferinin 95.yıldönümü. Bundan dolayı bu haftaki sohbet konumuz bu zaferimiz üzerine olacak. Birinci İnönü zaferimizin Türk tarihinde müstesna  bir yeri vardır.Yok edilmek istenilen Türk’ün Zümrüt-ü Anka kuşu gibi yeniden küllerinden doğmasıdır.Önce tarihe kısa bir şekilde bakalım.Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1699 yılında yapılan Karlofça anlaşması ile geri çekilme başlamıştı.O zamana kadar ilerleyen Türkler bu tarihten sonra sürekli geri çekilmişler ve toprak kaybetmişlerdir.Arada birkaç savaş istisna sürekli yenilmişlerdir.Avrupalılar ise bu tarihten beri Osmanlı’yı şamar oğlanına çevirmişlerdir.Birinci dünya savaşı sonunda ise Osmanlı’yı parçalayıp Türkleri tekrar geldikleri Asya bozkırlarına geri göndermenin hesaplarını yapıyorlardı.1917 yılında  Rusya’da Bolşevik ihtilali olunca  Sovyetler savaştan çekildiler ve Osmanlılar hakkında yapılan gizli anlaşmaları açıkladılar.Osmanlı padişahı ise teslimiyetçi bir politika  uygulamaya koydu ve İngilizlerin her dediğine evet demeye başladı.

Ulu Önder Mustafa Kemal önderliğinde örgütlenen yurtseverler Kurtuluş savaşını başlattılar.15.Mayıs.1919 tarihinde İngilizlerin teşvikiyle Yunan ordusu İzmir’e çıkarak işgal etti. İzmir’de bulunan askeri birlikler ise verilen emir gereği işgale karşı çıkmamışlardı.Sadece Hasan Tahsin ilk kurşunu sıkarak mücadeleyi başlattı.16.Mayıs.1919 günü ise Ulu Önder Mustafa Kemal  Bandırma vapuru ile İstanbul’dan Samsun’a hareket etti.Osmanlı hükümetinin imzaladığı Mondros Ateşkes anlaşmasına göre ülkenin gerekli görülen yerleri bir bir işgal edilmeye başlandı.Ayrıca ordu terhis edildi ve silahlar müttefiklere teslim edilmeye başlandı.Buna karşılık pek çok yerde de yerel kongreler toplanıp kurtuluş çareleri aranmaya başlanmıştı.Bu kongrelerden birisi de Balıkesir’de toplanmıştır.Ulu önder Mustafa Kemal Paşa Samsun’dan sonra sırasıyla Erzurum kongresi ve Sivas kongrelerini topladıktan sonra Ankara’ya geldi ve burayı merkez yaptı.Bu arada yeni seçimler yapılmış ve İstanbul’da Meclisi Mebusan toplanmıştı.Meclisi Mebusan’ın Misak-ı Milli’yi kabul etmesi üzerine İngilizler İstanbul’u işgal ederek Meclisi Mebusan’ı dağıttılar.Bunun üzerine yeni seçimler yapılarak bu sefer 23.Nisan.1920 tarihinde  Ankara’da TBMM toplandı.Yunan ordusu İzmir’in işgalinden sonra Milne hattı denilen  Soma-Akhisar ve Aydın hattına kadar olan bölümü işgal etmiş ve durmuşlardı.Yöre zeybekleri ise Yunan ordusuna rahat vermiyordu.Bu arada barış anlaşması içinde hazırlıklar başlamıştı.Yapılacak barış anlaşmasını Ankara hükümetine kabul ettirmek için Yunan ordusu 22.Haziran.1920 tarihinde harekete geçirildi.Yunan ordusu 30.Haziran’da Balıkesir’i,8.Temmuz’da ise Bursa’yı işgal etti.Bursa’nın işgal edilmesi demek işgal ordusunun Ankara’nın üzerine yürüyeceğinin göstergesiydi.Bu arada ise Ankara hükümeti hızla yeni bir düzenli ordu kurmakla uğraşıyordu.Bu iş için Sayın İsmet İnönü görevlendirilmişti.Bu arada ülkenin her yerinde isyanlar çıkıyor ve eldeki milis kuvvetler ile bu isyanlar bastırılmaya çalışılıyordu.Bu isyan bastırma işinde Çerkes Ethem’in Kuvvay-ı Seyyaresi çok işe yaramaktaydı.Ayrıca Karadeniz’den gelen Topal Osman çetesi de çok faydalı olmaktaydı.Fakat bilinmekteydi ki savaş milis kuvvetlerle yapılamazdı.Düzenli ordu gerekliydi.Ordu tam hazırlanmamışken Yunan ordusu Bursa’dan ileri harekata geçti.Yunan ordusu ileri harekata geçerken Ankara’nın gerisinde Koçgiri isyanını da tetikledi.Böylece Ankara hükümeti iki ateş arasında kaldı.Bu arada yaptıklarıyla başı dönen Çerkez Ethem Atatürk’ü küçük görmeye başlamıştı.Durum kendisine hatırlatılmasına rağmen dinlemedi ve tam bu sıralarda o da ayaklandı .Yanında Teşkilat-ı Mahsusa’nın eski başkanı Kuşçubaşı Eşref’te bulunmaktaydı.Şartlar tam anlamıyla aleyhimize idi.

Büyük Önderin talimatları ile önce Koçgiri isyanı Topal Osman kuvvetleri ve Sakallı Nurettin Paşa kuvvetleri ile bastırıldı.Oluşturulan düzenli ordu birlikleri ise Garp cephesi komutanı İsmet İnönü’nün emrinde İnönü mevzilerinde düşmanı beklemeye başladı.Bu arada bir miktar kuvvette Kütahya yakınlarında Çerkez Ethem isyanını bastırmakla  uğraşıyordu.Bu kuvvetler Çerkez Ethem isyanını bastırdı.Çerkez Ethem ile Kuşçubaşı Eşref Yunanlılara sığındılar.Yunan ordusu ise 6.Ocak.1921 tarihinde İnönü mevzilerinde karşılandı.Savaş 10.Ocak.1921 tarihinde saferimiz ile sonuçlandı.Yunan ordusu geri çekilmek zorunda kaldı.Bu zafer TBMM’ne moral kaynağı olmuştur.Zaferin sonucunda vergi ve askere alma işi düzene girmiştir.Sovyetler ile Moskova anlaşması imzalanmış ve doğu sınırı güvenceye kavuşturulmuştur.Böylece doğudaki bazı birlikler batıya kaydırılarak askeri güç arttırılmıştır.İngilizler Londra konferansını düzenlemek zorunda kalmışlar ve bu konferans ile TBMM’ni tanımışlardır.10.Ağustos.1920 tarihinde  Osmanlı ile imzaladıkları Sevr anlaşmasını kolay kabul ettiremeyeceklerini anlamışlardır.Bu zafer sonrası 20.Ocak.1921 tarihinde ilk anayasa kabul edilmiştir.12.Mart.1921 tarihinde de İstiklal Marşı kabul edilmiştir.Birinci İnönü zaferi 1699 yılından beri gerçekleşen gerilemenin sona erdiği zaferimizdir.Ulu Önder Atatürk’ün önderliğinde daha sonra İkinci İnönü,Sakarya ve Büyük Taaruz saferleri kazanılarak  Kurtuluş savaşı sona erdirilecek ve Lozan anlaşması ile de yeni bir devlet kurulacaktır.Saygılarımla.

 

Yorumlar

yorum