İstiklal Marşı

Bu hafta İstiklal Marşımızın kabulünün 95.yıldönümü idi. Bundan dolayı bu haftaki sohbet konumuz İstiklal Marşımız üzerine olacaktır. Çünkü son zamanlarda İstiklal Marşımızı  da küçümseyici bazı akımlar ortaya çıkmış durumdadır.Hazırlanması düşünülen anayasada da İstiklal Marşımıza yer yoktur.Oysa İstiklal Marşı ulusumuzun  marşıdır.O bizi anlatır.Devletimizin nasıl kurulduğunu anlatır.Bayrak ve o bir bütündür.Zaten kendiside bayrağa hitap eder ve korkmamasını söyler.Önce İstiklal […]

İstiklal Marşı

Sinan KahyaoğluBu hafta İstiklal Marşımızın kabulünün 95.yıldönümü idi. Bundan dolayı bu haftaki sohbet konumuz İstiklal Marşımız üzerine olacaktır. Çünkü son zamanlarda İstiklal Marşımızı  da küçümseyici bazı akımlar ortaya çıkmış durumdadır.Hazırlanması düşünülen anayasada da İstiklal Marşımıza yer yoktur.Oysa İstiklal Marşı ulusumuzun  marşıdır.O bizi anlatır.Devletimizin nasıl kurulduğunu anlatır.Bayrak ve o bir bütündür.Zaten kendiside bayrağa hitap eder ve korkmamasını söyler.Önce İstiklal marşlarının nasıl ortaya çıktığından bahsedelim.Eski dönemlerde devletlerde marş geleneği yoktu.Eski Türklerde  gerek dünyasal gerekse ibadet amaçlı davul çalınmaktaydı.Bu davul çalma egemenlik simgesi olarak kullanılmakta idi.Sonra bu davulların büyükleri savaşlarda orduyu coşturmak ve rakibi korkutmak amaçlı çalınmaya başlayınca Osmanlılar zamanında mehter müziği ortaya çıktı.Mehter müziği askeri müzikti.Yüzyıllarca sürdü.1826 yılında Yeniçeri Ocağı kaldırılınca mehter müziği de yasaklandı.1789 yılındaki Fransız ihtilalinden sonra dünyada milliyetçilik fikirleri ortaya çıkmaya başladı.Milliyetçilik fikirleriyle ulus devletler kurulmaya başlandı.İmparatorluklar ise çeşitli uluslardan oluştuğu için zor duruma düştüler.İlk  milli marş 1825 yılında İngiltere’de kabul edildi.Daha sonraları diğer devletler milli marşlarını kabul ettiler.19.y.y. dünyada ulus devletlerin ortaya çıktığı yüzyıldır.Devletler arasında bugünkü anlamda ilişkilerin kurulduğu yüzyıldır.Osmanlı imparatorluğu da bu yüzyılda pek çok yenilikler yaşamıştır.Bu yeniliklerin birisi de devletler arası ilişkilerde marş meselesi olmuştur.Bundan dolayı Avrupa’dan müzisyenler getirilerek marşlar bestelenmiştir.İlk marş 2.Mahmut tarafından sipariş edilmiş ve kullanılmıştır.Bu marşa Mahmudiye marşı adı verilir.Yalnız Osmanlı’da marşlar devletin değil padişahın adı ile anılmıştır.Her padişah değiştiğinde marşta değişmiştir.Onun için Osmanlı’da kalıcı bir milli marş oluşmamıştır.Mecidiye,Aziziye,Hamidiye marşları  devlet marşı olarak kullanılmıştır.Bazen de Aydede marşı çalınmıştır.

Oysa Kurtuluş savaşı sırasında yeni bir ulus devlet doğmaktadır. Merkezi  Ankara’dır.Ulu Önder Atatürk’ün emrinde işgalcilere karşı savaşılırken yeni devletin temelleri de atılmıştır.

1921 yılının Ocak ayında yeni anayasa kabul edilmiş ve Ankara’daki örgütlenmenin meşrutiyeti sağlanmıştır. Bu arada ileri harekata geçen Yunan ordusu 1921 yılı Ocak ayı başında İnönü’de karşılanmış  ve durdurulmuştur.Böylece ilk zafer kazanılmıştır.Bu zaferin hemen ardından anayasa kabul edilmiştir.Yunan ordusu ise geri çekildikten sonra tekrar hızla hazırlıklara başlamış ve Ankara’ya Sevr anlaşmasını kabul ettirebilmek için saldırıya geçmek üzeredir.Birinci İnönü zaferinden sonra anayasa kabul edilirken bir de İstiklal Marşı seçimi gündeme gelmiş ve bunun için bir yarışma açılması düşünülmüştür.Bunun için Maarif Vekaleti bir güfte yarışması açmıştır.Yarışmanın ödülü  500 lira paradır.Yarışmaya  724 şiir katılmıştır.Burdur milletvekili Mehmet Akif Ersoy ise para ödülü var diye yarışmaya katılmamıştır.Oysa kendisi büyük bir şairdir.Maarif Vekili Hamdullah Suphi’nin ısrarı ile bugünkü şiirini yazar ve verir.Tasnif sonucunda Mehmet Akif’in şiiri birinci seçilir.12.Mart.1921 tarihinde mecliste kabul edilir.Kendisi ödülü kabul etmez.Ardından beste için yarışma açılır.Yarışmaya 24 besteci katılır.1924 yılında toplanan seçici kurul Ali Rıfat Çağatay’ın bestesini kabul etmiştir.Bu beste 1930 yılına kadar çalınmıştır.1930 yılında Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası Şefi Osman Zeki Üngör’ün 1922 yılında hazırladığı beste yürürlüğe konmuştur.Hala bu beste okunmaktadır.

İstiklal Marşımız her tatile girişte ve tatilden çıkışta okullarda çalınır ve tüm öğrenciler tarafından gür sesle okunur. Buna bayrak töreni denir.Hiçbir öğrenci bu töreni kaçırmak istemez.Bizim ilk gençlik yıllarımızda Edremit’te Cuma günleri mesai bitiminde kışladan bir bölük asker ile bando gelir ve Cumhuriyet meydanında göndere tören eşliğinde bayrak çekerlerdi.İstiklal marşı okunurken tüm caddede yürüyen insanlar oldukları yerlerde kalırlardı.Arabalarda caddede oldukları yerde kalırlar ve marşın bitmesini beklerlerdi.Marş bitince hayat başlardı.Saygı duruşları ise bayramlarda uygulanırdı.Sadece bir dakika sessizce saygı ile önümüze bakarak beklerdik.Komutu veren saatinden süreyi kontrol eder ve saygı duruşunun bitiminden itibaren İstiklal marşına geçerdik.İstiklal marşına geçince başlarımızı kaldırır ve gür sesle marşımızı okurduk.Saygı durusunda başımız önümüze eğik dururduk.

Son yıllarda saygı duruşu sırasında ti çalınmakta ve sonra İstiklal marşı başlamaktadır. Saygı duruşunda çalınan ti sesi Amerikan iç savaşında ölen Amerikan askerleri için hazırlanmış bir filmde kullanılan bir müziktir. Sonra bu ti sesi saygı duruşu müziği olarak NATO tarafından kabul edildi.Bizde bunu kabul ettik ve yıllardan beri uyguluyoruz.İletişimin artması ile her yere yayıldı.Eski sistem daha iyiydi.Şehitlerin huzurunda sessizce baş eğik bir dakika beklemek daha insancıl.Son yıllarda İstiklal Marşımıza da laf atanlar görülmeye başlandı.İstiklal Marşımız bizim ulusal marşımızdır.Türkiye Cumhuriyeti ulusal bir devlettir,teokratik bir devlet değil.İstiklal Marşımıza sahip çıkalım.O bize atalarımızdan kalan ışıktır.Saygılarımla.

 

Yorumlar

yorum