ŞARİHANE; GEDAYİ

  Şairhanemizin bu fataki konuğu kimliği, eserleri ve gerçek yaşam öyküsü hakkında az bilgi bulunan Gedayi.   Gedayi, on dokuzuncu yüzyılın ilk yarısı ile yirminci yüzyılın başında yaşamış bir Bektaşi saz ozanıdır. 1826 yılında Tokat’ta doğmuş. Bütün ömrünü İstanbul’da geçirmiştir. Asıl adı Ahmed’dir. Ona Gedayi mahlasını veren ünlü Bektaşi Baba’larından Sinop’lu Yesari Baba’dır. Babasının adı […]

ŞARİHANE; GEDAYİ

 

Şairhanemizin bu fataki konuğu kimliği, eserleri ve gerçek yaşam öyküsü hakkında az bilgi bulunan Gedayi.

 

Gedayi, on dokuzuncu yüzyılın ilk yarısı ile yirminci yüzyılın başında yaşamış bir Bektaşi saz ozanıdır. 1826 yılında Tokat’ta doğmuş. Bütün ömrünü İstanbul’da geçirmiştir. Asıl adı Ahmed’dir. Ona Gedayi mahlasını veren ünlü Bektaşi Baba’larından Sinop’lu Yesari Baba’dır. Babasının adı Ahmed Muhtardır, babası kereste tüccarıdır. Tokatlı Gedayi adıyla da anılır.

 

İstanbul’a geldikten sonra, Rumeli Hisarı tekkesi postunda oturan Nafi Baba’dan el alarak, Bektaşi olmuştur. Din dışı şiirleri de bulunmaktadır.

 

Turgut Koca ile Sadeddin Nüzhet Ergun’un verdiği bilgilere göre Beşiktaş, Hasan Paşa fırını civarında oturduğu için “Beşiktaş’lı Gedayi” olarak tanınır. Aşık kahvelerine çok gittiği için çağının bütün saz ozanlarını tanımıştır. Yalnızca hece ölçüsüyle ürünler vermekle yetinmedi. Divan türünde de hatırı sayılacak eserler verdi.

 

Mehmed Ali Hilmi Dede ona Gedai adını taktı. Bir süre Üsküdar çiçekçi kahvesini çalıştırdı. Nefeslerinden başka halk şiiri geleneğine uygun söylediği şiirleri de vardır. Sazda ustası Erzurum’lu Emrah’tır.

 

Mir’ati, Fenni, Şevki, İşreti ve Şeyh Galib’in gazellerini tahmis etmiştir. 1901 yılında İstanbul’da ölmüş ve Karaca Ahmed mezarlığında toprağa verilmiştir. Asım Bezirci 1889 (ya da 1887) de öldüğünü belirtir. Arapça ve Farsça sözlere şiirlerinde çok yer verir, ağdalı bir dili vardır.

 

Şiirleri, Muhtar Yahya Dağlı ve Sadeddin Nüzhet Ergun tarafından toplanmıştır. Muhtar Yahya Dağlı’nın “Gedayi Hayatı ve Eserleri” adlı kitabı İstanbul Marif kütüphanesi tarafından yayınlanmıştır.

 

Kaynak: http://www.turkuler.com/ozan/tokatligedayi.asp

 

Eserlerinden bazıları:

1

Bunca aşıkları sevdaya saldı

Hak cemaı-i paki dilbere verdi

Biçare bülbüller hayrette kaldı

Reng-i nıhsarını güllere verdi

 

Sevda çekip gözden dökenler pürnem

Hubb-i aşkı canandır Allah-ü alem

Nur-i Nübüvveti cümleden akdem

Taala Hazret-i Server’e verdi

 

Bağ-ı Nübüvvete halk etti bir gül

Sırrını anlamak bir nice müşkül

Eyledi Şeh-süvar göründü

Düldül Seyf-i zülfikarı Hayder’e verdi

 

Her derde sabr-eden olur imiş er

Razıyım Eyyüb’den olursam beter

Sabrım miftahını Şah-ı erenler

Ta ezelden Gedayi kemtere verdi

 

 

2

Beni mecruh etti hançer-i bürran

İki didelerim kanlı yaş döker

Rahmedip rize-i elmas her zaman

Gelir zahm-ı dile kalem kaş diker

 

Her dem bana ol şuh etmek ister naz

Bu pazarın zararı çok, karı az

Emsali bulunmaz rengi alınmaz

Vade-i vaslında ne kumaş diker

 

Gedai aleme bildirdin beni

Bütün halk-ı dehre güldürdün beni

Ecelimden evvel öldürdün beni

Hayatımda mezarıma taş diker.

3

Ah u feryat eder gülün dalında

Bülbülün feryadı zarı vatandır

Derd ü hasret koymuş kendi halinde

Her garibin öz efkarı vatandır

 

Beni gurbet ele düşürdü kısmet

Ne tükenmez hasret bu nasıl kısmet

Kimseye yar olmaz diyar-ı gurbet

Herkesin sevdiği yarı vatandır

 

Gedai gurbete düşse bir insan

Gitmez hayalinden vuslatı cinan

Yeri gülşen olsa gülse her zaman

Fikri zikri yine dar-ı vatandır

 

 

4

Gamzen tiri ile kaşların keman

Bu dertli sinemi delmek yol mudur?

Yok mudur göğsünde din ile iman

Bendeni feryada salmak yol mudur?

 

Eşiğinde mesken tutar kalırdım

Ol rakipten intikamım alırdım

Ağa yollum seni benim bilirdim

Varıp ellere yar olmak yol mudur?

 

Nasihattır tut guşunu sözüme

Şikar eksik olmaz yavru bazıma

Tenhada gördüğüm vakit yüzüme

Hercailik edip gülmek yol mudur?

 

Her kaçan gördükçe sen yüzü mahı

Zayi olur gider aklım billahi

Der Gedayi behey hubların şahı

Sende hak nazarım kalmak yol mudur?

 

 

 

 

 

Yorumlar

yorum