ALEVİLİK DE “ALİ” KAVRAMI

                 Ben Alevi inancına sahip Tahtacı Türkmen’im. Bugün Aleviliğin içini boşaltmaya çalışanlar, “Ali” siz Alevilik peşinde koşanlar, Aleviliği kendi ideolojisinin arka bahçesi yapmaya çalışanlar, Aleviliği mutlaka İslam’ın içinde veya dışında göstermeye çalışanlar ve kendisini Alevi inanç önderi gibi gösterip Alevilikten haberi olmayanların ahkam kestiği Aleviliği tarif etmeye çalıştığı ortamdan çok rahatsız olmaktayım. Aleviliği tam olarak […]

                                                      ALEVİLİK DE “ALİ” KAVRAMI

İbrahim-Kızıler[1]                 Ben Alevi inancına sahip Tahtacı Türkmen’im. Bugün Aleviliğin içini boşaltmaya çalışanlar, “Ali” siz Alevilik peşinde koşanlar, Aleviliği kendi ideolojisinin arka bahçesi yapmaya çalışanlar, Aleviliği mutlaka İslam’ın içinde veya dışında göstermeye çalışanlar ve kendisini Alevi inanç önderi gibi gösterip Alevilikten haberi olmayanların ahkam kestiği Aleviliği tarif etmeye çalıştığı ortamdan çok rahatsız olmaktayım.

Aleviliği tam olarak kavrayabilmek ve öğrenebilmek için öncelikle Aleviliğin temel öğretileri olan ve yolumuz olarak adlandırdığımız “Hak- Muhammed Ali” kavramını ve özellikle “Ali” kavramını çok iyi anlamamız gerekir.

 

Sorma be birader mezhebimizi

Biz mezhep bilmeyiz yolumuz vardır.

Çağırma meclis-i riya’ya bizi

Biz şerbet içmeyiz dolumuz vardır

 

Yukarda ki dörtlükten de anlaşılacağı üzere Alevilik kendisini yol ehli olarak tanımlamıştır. Yolun adı ise “Hak-Muhammed Ali” olarak belirtilmiştir. Hak kimdir, Muhammed kimdir, Ali kimdir, veya ne anlamlara gelir konusu köşelere sığmayacak uzunlukta ve derinliktedir. Onun için bu yazımda öncelikle bugünkü dedelerin ve zakirlerin söylediklerinden ve anlattıklarından çok, Aleviliği teorileştirerek günümüze kadar gelmesini sağlayan Aleviliğin “Ulu Ozanları” inanç önderlerimizin deyiş ve nefeslerinden yola çıkarak “Ali” kavramını açıklamaya çalışacağım. Ulu ozanlarımız dediğimiz inanç önderlerimizin şiirlerinde iki Ali geçmektedir. Birisi Hz. Muhammed’in damadı, amca oğlu ve Hz. Fatıma’nın eşi, 1.nci İmam Hz. Ali’dir. Hz. Ali’de kavram kargaşası yoktur. Ulu ozanlarımız şiirlerinde onu kastettiğinde bunu çok güzel yansıtırlar.

 

Hazreti Ali’yi gördüm batında

Zülfikar elinde düldül altında

Erenler yanında pirler katında

Malım var n’eyleyim dünya malını………….Pir Sultan Abdal

 

Asıl sorun Alevi inancını oluşturan üç ana unsurun algılanış biçiminden oluşmaktadır. Bu üç ana unsur 1. Ruhun yeniden bedenleşmesi (buna Alevi devriyesi de denir.) 2. Tecelli ; Tanrının her istediğinde, her mekan ve zamanda istediği donda görünmesidir. 3. Varlığın birliği bir başka deyişle “Vahdet-i Vücut” tur. Aleviliği algılama seviyesi düşük veya Aleviliğin yönünü kasıtlı olarak başka yerlere ve zeminlere çekmek isteyenler, özellikle Ruhun yeniden bedenleşmesi ve Tecelli unsurlarında Ulu Ozanlarımızın deyiş ve nefeslerini kendilerine göre yorumlayarak Aleviliği bir kavram kargaşası içine sürüklemiş ve içinden çıkılamaz bir hale getirmişlerdir.

Alevilerde Ali kavramını anlayabilmek için öncelikle aşağıda yazdığım ulu ozanların deyişlerinde geçen “Ali” sıfatı üzerine düşünmeleri gerekir ki Alevilikte ki “Ali’yi” tam olarak kavrayabilsinler.

 

Ali’m dir dünya da hoca/ Kur’an da okunan hece

Burada Alçak orda yüce/ İncinme gönül incinme …….Pir Sultan Abdal

 

Pir Sultan’ım şu dünya’ya/ Dolu geldim, dolu benim

Bilmeyenler bilsin beni/ Ben Ali’yim, Ali Benim……………Pir Sultan Abdal.

 

Şu gelen Bozatlı Hızır dediler/ Nereye çağırsan hazır dediler

Erişmedi üçler beşler yediler/ Ya Ali sen sakla senden isterim………Pir Sultan Abdal

 

Bir ismim Haydar’dır bir ismim Ali/ Hak Murtaza dedi sana ya veli

Cihanın ahiri, hem de evveli/ Velayet mülküne sultan olansın…….Pir Sultan Abdal

 

Pir Sultan Abdal adını dillerinden düşürmeyenlerin, Pir Sultan Abdal’ın inancını hiç sahiplenmedikleri, Pirimizin inanç boyutlu deyiş ve nefeslerinden hiç nasiplenmedikleri bir dönemden geçiyor Alevilik. Resmi egemen gücün etkisi ve desteği ile Aleviliğin içini boşaltmaya devam ediyorlar.

Yine ulu ozanlarımızdan olan “Virani” bir deyişinde şöyle diyor.

 

Evvel odur, ahir odur./ Tayyip odur, Tahir odur.

Batın odur, Zahir odur./ Ali, Ali, Ali, Ali

 

Hem Pir Sultan Abdal hem de Kul Himmet adına kayıtlı olan bir başka deyişte de “Ali” şöyle tarif edilmektedir.

 

Gafil kaldır şu gönlünden gümanı/ Bu mülkün sahibi Ali değil mi?

Yaratmıştır on sekiz bin alemi/ Rızıkların veren Ali değil mi?

 

Alevilikte “Ali” kavramının bir şekli de “Genç Abdal” (Güvenç Abdal’ın) deyişinde hiç yanlışlığa meydan vermeyecek şekilde tarif edilmiştir.

 

Yoğ iken yerle gökler ezelden/ Kudret Kandilinde pünhan Ali’dir

Kün deyince bezm-i elestten evvel/ Alemi var eden sultan Ali’dir.

 

Bu ve buna benzer deyiş ve nefesler Aleviliğin inanç önderi de dediğimiz Ulu Ozanlarımızın hep dilindedir ve yazılı kaynaklar da hepsi mevcuttur. Bu konuda  Kul Himmet’in bir deyişini daha yazayım.

 

Cennet bahçesinin nedendir taşı/ İncidir toprağı, hikmettir işi

Yüz yirmi dört bin peygamberler başı/ Ben Ali’den başka bir er görmedim.

 

Konuya bir de Ulu ozanlarımızdan birisi olan “Nesimi’nin” deyişinden bakalım.

 

Ali sultan, Ali sübhan/ Ali cennet, Ali Rıdvan

Ali dindir, Ali iman/ Ali’dir sakı-i kevser

Nesimi’nin dil üç canı/ münevverdir Ali nuru

Ali vala, Ali ala,/ Ali’dir server-i safter.

 

Yazımı Hünkar Hace Bektaş Veli’nin bir dörtlüğü ile bitirmek istiyorum. Hiçbir kimse Alevilikte ki “Ali” kavramını anlamadan Alevilik adına ahkam kesmesin. Alevilik hakkında konuşacak olanların öncelikle Ulu Ozanlarımızın deyiş ve nefeslerinden feyz almasını diliyorum. Özellikle Alevilikten haberi olmadığı halde Aleviliği kendi ideolojik saplantılarının arka bahçesi gibi gösterme çabasında olan Akl-ı evvellere Ulu Ozanlarımızın deyiş ve nefeslerini okumalarını tavsiye ediyorum.

 

Selman bir deste gül şaha uzattı/ Kendi tabutuna kendisi yattı

Cemm-i Mushaf’tan nikahın attı/ Kur’an yok, gördüler Ali’den gayrı.

İbrahim Kızıler

 

 

 

 

 

 

 

Yorumlar

yorum

Gazetemiz Basın Meslek İlkelerine uymaya söz vermiştir. Köşe yazılarının ve reklamların sorumlulukları sahibine aittir.
© Tüm hakları saklıdır.
haber teması | film izle