HATAY’IN ANAVATANA KATILMASI

  Bu hafta sizlerle Hatay’ın anavatana katılması konusunda sohbet edeceğiz.  Çünkü bu hafta Hatay’ın anavatana katılmasının 77. yıldönümü.  Önce tarihsel süreçler üzerinde duralım.  Hatay ilimizin merkez ilçesi Antakya olup,  limanı İskenderun’dur.  Antakya ülkemizde tarihsel yapısı bakımından çok önemli bir ildir. İskenderun limanı ise ülkemizin en önemli limanlarından birisidir. İskenderun limanın ard bölgesi  tüm Güneydoğu Anadolu […]

HATAY’IN ANAVATANA KATILMASI

 

Sinan Kahyaoğlu

Bu hafta sizlerle Hatay’ın anavatana katılması konusunda sohbet edeceğiz.  Çünkü bu hafta Hatay’ın anavatana katılmasının 77. yıldönümü.  Önce tarihsel süreçler üzerinde duralım.  Hatay ilimizin merkez ilçesi Antakya olup,  limanı İskenderun’dur.  Antakya ülkemizde tarihsel yapısı bakımından çok önemli bir ildir. İskenderun limanı ise ülkemizin en önemli limanlarından birisidir. İskenderun limanın ard bölgesi  tüm Güneydoğu Anadolu ile  kuzey Irak’tır. Dolayısı ile buralardan gelen bir mal ancak İskenderun’da denize kavuşur. İskenderun limanına sahip olan devlet bu bölgelerin de ekonomisini kontrol eder. Yine  Orta Asya devletlerinin de limanı durumundadır. Bugün Bakü’den gelen petrol boru hattı İskenderun Limanı yakınlarında denize ulaşmaktadır. Bütün bu durumları bilen ulu önder Mustafa Kemal  1. Dünya savaşında ordu geri çekilirken İskenderun limanını bırakmak istememişti. Fakat şartlar gereği ordu yukarılara kadar çekilmişti. Gaziantep, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa şehirlerinde kentler işgalci güçlere karşı büyük bir mücadele verdiler ve kentlerini kurtardılar. Bölge önceleri  İngilizlere ait iken daha sonra İngiltere ve Fransa aralarında anlaşarak Suriye Fransa’ya, Irak ise İngiltere’ye bırakıldı. Antepliler, Maraşlılar ve Urfalılar Fransızlara karşı savaşarak kentlerini kurtardılar. Bu arada Yunan ordusu da İzmir’i işgal etmiş ve iç bölgelere doğru ilerlemeye başlamıştı. Yunan ordusu 1921 yılı başında İnönü mevzilerinde karşılandı ve 1. İnönü zaferi kazanıldı. Ardından 1921 yılı Nisan ayı başında Yunanlılar İnönü mevzilerinde  ikinci defa yenilgiye uğratıldı. 2. İnönü zaferi kazanıldı. Yunan ordusu Sevr anlaşmasını Ankara’ya kabul ettirmek için tekrar saldırdı. Bu sefer Ulu önder Mustafa Kemal ordunun  Sakarya’nın doğusuna çekilme emri verdi ve ordumuz Sakarya’nın doğusuna çekildi. Yunan ordusu ilerledi ve Sakarya boylarında tekrar büyük bir meydan muharebesi yapıldı. Başkomutan Mustafa Kemal’in emrinde Sakarya zaferi kazanıldı. Bu zafer sonunda Mustafa Kemal’e Mareşallik rütbesi ve Gazi ünvanı verildi. Sakarya zaferi sonrası dengeler değişti. Fransızlar anlaşmaya razı oldular ve 20. Ekim. 1921 tarihinde Ankara anlaşması imzalandı. Bu anlaşma ile Suriye sınırımız çizildi. Hatay ise özel yönetim verilmesi  resmi dil olarak Türkçenin kullanılması ve Türk parası kullanılması gibi özel şartlarla Fransızlara bırakılmıştı. Atatürk “Kırk asırlık Türk yurdu düşman elinde esir kalamaz” diyordu.

1936 yılında Avrupa’da savaş rüzgarları esmeye başlamıştı.  Bu rüzgarlar nedeniyle Fransa bu yıl içinde Suriye ve Lübnan’da uyguladığı manda yönetimine son verdiğini ilan etti.  Bu durum karşısında Hatay’ın Suriye’ye verilme tehlikesi baş gösterdi. Durum nazik bir hal aldı. Bunun üzerine Türkiye Millerler Cemiyetine baş vurarak Hatay’ın geleceğine Hataylıların karar vermesini istedi. Türkiye’nin bu müracaatı üzerine Milletler Cemiyeti Türkiye ile Fransa’nın görüşmelere başlamasını sağladı. Fransa ile yapılan görüşmeler sonucunda Hatay’da bağımsız bir devlet kurulması kararı alındı.

  1. Ekim. 1938 tarihinde bağımsız Hatay Devleti kuruldu. Devlet başkanı olarak Tayfun Sökmen seçildi. 10. Kasım. 1938 tarihinde Ulu Önder Atatürk  Hakka yürüdü. Atatürk Hatay Devletinin kurulduğu görmüştü. 1939 yılı içinde Avrupa’da savaş rüzgarları sertleşmişti ve savaşın eli kulağında idi.  Böyle bir dönemde 23. Haziran. 1939 tarihinde  Türkiye ile Fransa arasında Hatay’ın Türkiye’ye katılmasına olanak sağlayan bir anlaşma imzalandı. Bu anlaşmanın imzalanmasından sonra  29. Haziran. 1939 tarihinde Hatay meclisi toplanarak  Türkiye ile birleşme kararı aldı. Bu karar 30. Haziran. 1939 tarihinde TBMM’de  kabul edildi ve aynı gün şanlı ordumuz Hatay’a girerek Hatay’ın anavatana katılmasını sağladı. Hatay Atatürk’ün büyük diplomasi çalışmaları ile savaşmadan anavatana katılmış toprağımızdır. Hatay’ın anavatana katılması ile İskenderun limanı da anavatana katılmış ve ard bölgeleri rahatlamıştır. Günümüzde emperyalistler bu bölgede bitecek bir koridor açmaya çalışmaktadırlar. Bu durumu net gören şanlı ordumuz ise bu girişimlere sert yanıtlar vermektedir. İskenderun ve Mersin limanlarının güvenliğini sağlamak için ise 1974 yılında Kıbrıs harekatı yapılmış ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurularak bu güvenlikte sağlanmıştır. Saygılarımla.

Yorumlar

yorum