MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI

  Sizlerle bu hafta Mondros Ateşkes Antlaşması üzerine sohbet edeceğiz. Çünkü bu antlaşma 30.Ekim.1918 tarihinde imzalanmıştır. Antlaşma Osmanlı İmparatorluğu’nun yenilgiyi kabul etmesidir. 1914 yılında başlayan 1.Dünya savaşı tüm cephelerde şiddetle tam dört yıl sürmüştür. 1915 yılındaki Çanakkale zaferi ile 1917 Kuttül Amare zaferi  savaş süresince Osmanlı İmparatorluğu’nun kazandığı büyük zaferlerdir. Ayrıca Nuri Paşa emrindeki birlikler […]

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI

 

Sizlerle bu hafta Mondros Ateşkes Antlaşması üzerine sohbet edeceğiz. Çünkü bu antlaşma 30.Ekim.1918 tarihinde imzalanmıştır. Antlaşma Osmanlı İmparatorluğu’nun yenilgiyi kabul etmesidir. 1914 yılında başlayan 1.Dünya savaşı tüm cephelerde şiddetle tam dört yıl sürmüştür. 1915 yılındaki Çanakkale zaferi ile 1917 Kuttül Amare zaferi  savaş süresince Osmanlı İmparatorluğu’nun kazandığı büyük zaferlerdir. Ayrıca Nuri Paşa emrindeki birlikler Bakü’ye ve İran’ın içlerine girmişlerdir. Sarıkamış ve Filistin cephelerinde ise hezimetler yaşanmıştır. Kanal harekatı yenilgi ile sonuçlanmıştır. Kanal harekatının başarısızlığa uğramasından sonra İngilizler Kudüs üzerine yürümüşlerdir. Burada Filistin cephesi açılmıştır. Fakat bu cephede de başarı kazanılamamıştır. Bu arada Bulgaristan yenilgiyi kabul etmiş ve 29.Ekim.1918 tarihinde Fransa ile bir ateşkes antlaşması imzalayarak savaşı bitirmiştir. Fransız ordusu bu ülkeye girmiştir. Fransa’nın Bulgaristan’a girmesi üzerine Fransız ordusunun İstanbul’a yönelmesi tehlikesi belirmiştir. Bu tehlike üzerine Talat Paşa hükümeti 1.Kasım’da İngiltere ile ateşkes anlaşması için ABD’nin arabuluculuğuna başvurmuştur. Ardından 8.Ekim’de Talat Paşa hükümeti istifa etmiştir. Yerine 14.Ekim’de Ahmet İzzet Paşa hükümeti kurulmuştur. Bu hükümette Rauf Orbay Bahriye nazırı olmuştur. Rauf Orbay Almanlara karşıdır. Rauf Orbay gerek Balkan savaşlarında gerek 1.Dünya savaşında Osmanlı donanmasının en yetenekli subayıdır. Gemisi ile çok büyük başarılara imza atmıştır.

Kuttül Amare’de esir alınan İngiliz generali Townsend 18.Ekim günü anlaşma şartlarını iletmek için Midilli’ye gönderilmiştir. 24.Ekim’de İngiliz hükümeti Limni’de bulunan Amiral Calthorpa’ya ateşkes görüşmelerini başlatma yetkisi verdi. Bunun üzerine Rauf Bey yanında Dışişleri müsteşarı Reşat Hikmet Bey olduğu halde Zafer gemisi ile İzmir’den Midilli’ye geldi. Burada İngilizler tarafından başka bir savaş gemisine alınarak Limni’ye götürüldü. 27.Ekim günü görüşmeler başladı. Görüşmeler dört gün sürdü ve

30.Ekim.1918 günü akşam üstü  Limni adasının Mondros limanında Agememnon zırhlı gemisinde imzalandı. Görüşmeler sırasında 28.Ekim’de Fransızlarda görüşmelere katılmak için müracaat ettiler. İngiltere bu müracaatı kabul etmedi. Çünkü görüşmeler sırasında Osmanlılar sadece İngiltere ile savaşmakta idi.

Resmi antlaşmanın yanında Amiral Calthorpe sözlü olarak verdiği bazı taahhütleri  bir mektup haline getirerek Türk tarafına verdi. Bu taahhütler arasında Yunan askerlerinin işgallere katılmayacağı vardı. Görüşmeler devam ederken 24.Ekim’de Almanya’da ihtilal çıktı. Alman imparatoru zora girdi. 3.Kasım’da Avusturya-Macaristan devleti anlaşma imzalayarak savaştan çekildi ve yenildi. 7.Kasım’da Alman imparatoru 2.Wilhem tahtından indi. 11.Kasım’da Almanya’da anlaşma imzalayarak savaşta yenilgiyi kabul etti. Aynı gün Avusturya-Macaristan imparatoru da tahttan indi.

Antlaşma toplam 25 maddedir. Tüm maddeler Osmanlı İmparatorluğu aleyhinedir. Yalnız  antlaşmanın  imzalandığı sıradaki   sınırlar ilerideki Misak-ı Milli için referans olmuştur. Çünkü anlaşma imzalandığı sırada Musul Türk toprağıdır. İngilizler 3.Kasım günü yani antlaşmanın imzalanmasından 3 gün sonra Musul’u işgal etmiştir. Bu antlaşmaya aykırıdır. Antlaşmanın ilk maddesinde Çanakkale ve İstanbul boğazlarının açılması istenmektedir. 5.maddesine göre Osmanlı ordusu terhis edilecektir. 6.maddeye göre Osmanlı donanması teslim olacak ve İtilaf devletlerinin gösterdiği limanlardı onların kontrolünde olacaktır. 7.maddeye göre İtilaf devletleri Osmanlı topraklarında güvenliklerini tehlikede gördükleri yerleri işgal edebileceklerdir. 11.maddeye göre İran’da ve Kafkasya’daki Osmanlı orduları işgal ettikleri yerleri terk edeceklerdir. 12.maddeye göre tüm haberleşme itilaf devletleri kontrolünde olacaktır.

Antlaşma  Çanakkale savaşları sırasında İtilaf devletlerinin merkez üssü olan Limni adasında imzalanmıştır. Yine antlaşma Mondros limanında   Agememnon zırhlı gemisinde imzalanmıştır. Agememnon gemisi 18.Mart.1915 tarihindeki Çanakkale savaşlarında  İngiliz donanmasının önemli gemilerindendir ve adını Truva savaşlarında Truva’yı kuşatan Yunanlı komutanın adından alır.

Antlaşmanın imzalanmasından sonra 13.Kasım günü İngiliz donanması boğazları geçerek İstanbul önlerine gelmiştir. 22.Mart.1919 günü İtalyanlar 7.maddeye dayanarak Antalya’yı işgal etmişlerdir. Bu duruma itiraz edilmiş fakat kabul edilmemiştir. 1919 Mayıs ayı içinde Paris Barış Konferansında Mondros’a aykırı olarak Yunan ordusunun İzmir’i işgal etmesine izin verilmiştir. Kars ve Batum Milli Şura hükümetleri dağıtılmıştır. Bu arada da 19.Mayıs.1919 günü Ulu Önder Mustafa Kemal Kurtuluş Savaşı için Samsun’a ayak basmıştır. İzmir’e çıkan Yunan ordusuna ise Hasan Tahsin tarafından ilk kurşun sıkılmıştır. Bu antlaşmadan sonra 10.Ağustos.1920 tarihinde Sevr Barış Antlaşması imzalanmıştır. Fakat bu antlaşmayı Ankara hükümeti kabul etmemiş ve 9.Eylül.1922 günü İzmir kurtarılarak zafer kazanılmıştır. 24.Temmuz.1923 günü Lozan Barış Antlaşması imzalanmış ve 29.Ekim.1923 günü ise Cumhuriyetimiz ilan edilmiştir. Ne  mutlu Cumhuriyeti bizlere armağan edenlere. Ona sahip çıkalım. Tarihimizin acı olaylarını bilelim ki elimizdekilerin kıymetini anlayalım. Saygılarımla.

Yorumlar

yorum